Bu turkum keltlarning qadimgi xudolari, ularning kelib chiqishi va Irlandiyaga egalik qilish uchun olib borgan kurashlari haqida hikoya qiladi. Asosiy asar "Tuatha Dé Danann" (Ma'buda Danu qabilasi) haqidagi afsonalar.
Kelt xalqlari epik ijodining asosiy xususiyatlari quyidagilardir:
Kelt dostonlarida tabiat shunchaki fon emas, balki faol qahramondir. Daraxtlar gapiradi, daryolar jang qiladi, hayvonlar ramziy maʼnoga ega boʻladi.
Kelt xalqlari epik ijodining quyidagi turlari mavjud:
Kelt xalqlari epik ijodining ahamiyati quyidagilardir: kelt xalqlari epik ijodi extra quality
Irlandiya kelt madaniyatining eng toza saqlanib qolgan o‘chog‘i bo‘lib, uning epik ijodi uchta asosiy siklga bo‘linadi: A. Mifologik Sikl (The Mythological Cycle)
Haqiqiy tarixiy shaxslar va yarim afsonaviy qirollar hayotiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda davlat boshqaruvi, siyosiy nizolar va adolat mezonlari aks etgan. 3. Uels Epik An’anasi va "Mabinogion"
Mashhur haqidagi afsonalarning ildizi ham aynan kelt epik ijodiga borib taqaladi. Merlin obrazi esa qadimgi kelt druidlarining adabiy timsolidir. 4. Kelt Eposining Zamonaviy Madaniyatga Ta’siri
III asrda yashagan qahramon Finn MakKumayl (Finn McCool) va uning sodiq jangchilari (feniylar) haqidagi dostonlar to‘plami. Bu sikl ko‘proq o‘rmon hayoti, ovchilik, tabiat go‘zalligi va romantikaga boyligi bilan ajralib turadi. Finnning o‘g‘li Ossian tomonidan kuylangan bu dostonlar keyinchalik Yevropa romantizm oqimiga kuchli ta’sir ko‘rsatgan. balki insoniyatning borliq
Kelt epik ijodi to‘rtta katta tsiklga bo‘linadi – ularning har biri o‘ziga xos “extra quality” ko‘rsatkichlariga ega.
Uels adabiyotining eng yorqin durdonasi. Bu to'plam nafaqat qahramonlik, balki qadimgi kelt mifologiyasi, sehrli olamlar (masalan, Annwn deb nomlangan yerosti dunyosi) va mistik hodisalarni o'z ichiga oladi. Mabinogi qahramonlari ichida Pwyll va Math kabi shaxslarni uchratish mumkin. Bu asarlar keyinchalik Yevropa ritsarlik romanlariga va qirol Artur afsonalariga kuchli ta'sir ko'rsatgan. Qirol Artur Afsonalarining Keltcha Ildizlari
Xulosa qilib aytganda, kelt xalqlarining epik ijodi insoniyatning qadimiy o‘tmishini badiiy bo‘yoqlarda ko‘rsatib beruvchi, bugungi kunda ham o‘z jozibasini yo‘qotmagan buyuk adabiy merosdir. U o‘quvchini nafaqat jasoratga chorlaydi, balki tabiatning sirli mo‘jizalarini his qilishga o‘rgatadi. Kelt eposining konkret dostonlari yoki Kuxulin obrazining tahlili haqida batafsil ma'lumot kerak bo'lsa, so'rashingiz mumkin.
Kelt xalqlari (irlandlar, shotlandlar, valliyaliklar, bretonlar) epik ijodi Yevropa madaniyatining eng qadimiy, sirli va boy qatlamlaridan biri hisoblanadi. Bu ijod faqatgina afsona va ertaklar majmuasi emas, balki keltlarning dunyoqarashi, tabiat bilan uyg‘unligi, qahramonlik va sehr-jodu dunyosini aks ettiruvchi (yuqori sifatli/mukammal) badiiy merosdir. Kelt eposi o‘zining sehrli realizmi, bardlarning (shoirlar-qo‘shiqchilar) mahorati va tabiat kuchlarini ilohiylashtirishi bilan ajralib turadi. Kelt xalqlari (irlandlar
Kelt xalqlari epik ijodi jahon madaniyatining eng boy va sirli sahifalaridan biri bo‘lib, u o‘zining “extra quality” darajasidagi badiiy yuksakligi, mifologik chuqurligi va o‘ziga xos tasviriy tili bilan ajralib turadi. Irlandiya va Uels xalqlari tomonidan yaratilgan ushbu durdonalar shunchaki qadimiy hikoyalar to‘plami emas, balki insoniyatning borliq, mardlik va sehr haqidagi falsafiy qarashlarining simvolik in’ikosidir.
Keltlar ijodidagi mistik ruh va ramziylik zamonaviy fantastika janrining shakllanishiga ham ulkan ta’sir ko‘rsatdi. J.R.R. Tolkin va boshqa mashhur yozuvchilar kelt mifologiyasidagi obrazlar tizimi va dunyoqarashdan ilhomlanganlar. Bu esa ushbu epik merosning vaqt sinovidan o‘tgan sifat belgisi va o‘lmas manba ekanligini isbotlaydi.
Asosan nasriy shaklda bo‘lgan bu dostonlar she’riy parchalar, ayniqsa dialoglar bilan boyitilgan. Bu uslubiy xususiyat eng qadimgi hind-Sanskrit epik asarlari bilan o‘xshashlik kasb etadi, bu esa ushbu turdagi epik an’analarning hind-yevropa xalqlarining qadimgi tarixiga borib taqalishini ko‘rsatadi. Eng qadimgi sagalar VII-VIII asrlarda yozib olingan bo‘lsa-da, IX-X asrlardagi Skandinaviya bosqinlari bu jarayonni izdan chiqargan. Keyinchalik, XI asrdan boshlab monastirlarda sagalarni qayta to‘plash va yozib olish ishlari jonlangan. Bu jarayonda yaratilgan eng muhim qo‘lyozmalardan biri — XII asr boshlarida yozilgan "Lebor na hUidre" (Yog‘li sigir kitobi) bo‘lib, unda sagalarning eng qadimgi ko‘rinishlari saqlangan.
Bu bo‘limda "Tuatha Dé Danann" (ma’buda Danu xalqi) kabi xudolar va sehrli irqlar haqidagi afsonalar o‘rin olgan.